Spring (春)

ฤดูใบไม้ผลิ (ฮะรุ : 春) และเรื่องราวของซะกุระ (桜)

หลังจากที่ต้องเผชิญกับหิมะและความหนาวเย็นมาเป็นเวลาหลายเดือน ราวเดือนมีนาคมก็เริ่มสัมผัสได้ถึงสายลมที่อุ่นขึ้นพัดผ่านมาจากภูมิภาคคิวฌู อา…. ฤดูใบไม้ผลิกำลังย่างกรายเข้ามาแล้วสินะ อากาศค่อยๆ อบอุ่นขึ้น กลางวันยาวขึ้น จิตใจก็เบิกบานขึ้น และแล้วต้นซะกุระที่ดูหงอยเหงาราวกับยืนต้นตายก็เริ่มแตกตา ผุดดอกตูมๆ ทั่วกิ่งก้านสาขา ฤดูใบไม้ผลิ… ฤดูแห่งการเคลื่อนไหวและเริ่มต้นมาถึงอย่างแท้จริงแล้ว ซึ่งอีกไม่นาน โรงเรียนก็จะเปิดเทอมแรก เทศกาลวันเด็กผู้หญิงก็จะมาถึง และเทศกาลชมดอกไม้ในที่ต่างๆ จากภูมิภาคใต้สู่ภูมิภาคเหนือก็จะเริ่มต้นขึ้น ในอดีต ชาวนาดูสัญญาณจากซะกุระบานเพื่อจะได้เตรียมตัวปลูกข้าวกันอีกครั้ง

ฤดูใบไม้ผลิ ไม่เพียงแต่จะได้ชื่นชมและต้อนรับการมาของซะกุระนานาพันธุ์ ที่ได้สร้างบรรยากาศของความรื่นรมย์ให้ดูแตกต่างกันไปตามสถานที่และเวลาที่ผลิบาน ทั้งยะมะสะกุระ (ヤマザクラ) ที่บานสะพรั่งอยู่บนภูเขา ฌิดะเระสะกุระ (シダレザクラ) ที่ยังคงยืนหยัดแบ่งบาน แม้จะผ่านกาลเวลามานานนับพันปีแล้วก็ตาม รวมทั้งโซะเมโยะฌิโนะสะกุระ (ソメイヨシノ) ที่ก็กำลังผลิบานอยู่ในหมู่บ้านเล็กๆ แต่ห้วงบรรยากาศยังอบอวลไปด้วยการผลิบานของเหล่าดอกไม้อันเป็นที่รักของชาวญี่ปุ่น ทั้งดอกท้อ (โมะโมะ モモ) ดอกโบะตัน (ボタン) หรือนะโนะฮะนะ (菜の花) แต่ไม่มีดอกไม้ใดจะสามารถเข้าไปนั่งอยู่ในใจผู้คนได้เทียบเท่ากับซะกุระ
มีการกล่าวถึงซะกุระในวรรณกรรมต่างๆ ของญี่ปุ่นว่า ได้ถูกปลูกขึ้นอย่างมากมายในสมัยเฮอัน และเมื่อถึงสมัยมุโระมะชิ ที่การจัดสวนเป็นงานศิลปะที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย ซะกุระก็ได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมนี้ไป



ซะกุระได้ชื่อว่าเป็นดอกไม้ประจำชาติของญี่ปุ่น (นิฮน โนะ ฮะนะ 日本の花) มาตั้งแต่สมัยเอะโดะ นับจากนั้นมา งานศิลปะที่ถือกำเนิดขึ้นจากแรงบันดาลใจอันเนื่องมาจาก ซะกุระก็เกิดขึ้นอย่างมากมาย หลั่งใหลและตกผลึกไปยังงานช่างฝีมือทุกแขนง ไม่ว่าจะเป็นวรรณศิลป์ วิจิตรศิลป์ หรือศิลปะประยุกต์

กระทั่งสมัยเมจิจนถึงช่วงสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศญี่ปุ่นซึ่งได้ให้ความสำคัญกับเรื่องการทหารเป็นอย่างมากนั้น ก็ได้นิยามซะกุระที่แสนจะบอบบางว่าเป็นดั่งภาพลักษณ์ของทหาร ทั้งเปรียบเทียบชีวิตของทหารกับซะกุระว่า “ชีวิตสั้นเหมือนดอกซะกุระ” “ตายอย่างสวยงาม” หรือ “ตายอย่างกล้าหาญทรนง” เป็นต้น กระทั่งสงครามยุติลง ซะกุระก็กลายเป็นดอกไม้ที่ชาวญี่ปุ่นชื่นชอบในฐานะ “สัญลักษณ์ของฤดูใบไม้ผลิ”

มากกว่าศตวรรษแล้วที่ชาวญี่ปุ่นแสดงออกถึงความรักที่มีต่อดอกซะกุระในทุกๆ รูปแบบ ตั้งแต่ขับขานชื่นชมความงามด้วยบทกวีและเสียงเพลง ไปจนกระทั่งสังสรรค์กินดื่มจนเสียงแหบแห้งอยู่ใต้ต้นไม้ในสวนสาธารณะ ท่ามกลางเวลาที่มีอยู่น้อยนิดก่อนที่สายลมอันอบอุ่นจะผันแปรไปเป็นสายฝน และกลีบอันอ่อนบางของซะกุระจะปลิดปลิวไป ขอทุกท่านจงโปรดติดตามสายลมแห่งการผลิบานนี้ไปด้วยกัน จากใต้จรดเหนือ จากตะวันตกสู่ตะวันออก และทุกๆ จังหวัดของญี่ปุ่นกันเถอะ…

ชีวิตของซะกุระ

ซะกุระโดยทั่วไปมีลักษณะเด่นอย่างหนึ่งคือ จะผลิดอกก่อนที่จะผลิใบบนกิ่งก้านที่ดูเหงาหงอยนั้น ซะกุระจะเริ่มเผยสัญญาณของการมีชีวิตเมื่อฤดูใบไม้ผลิมาเยือนด้วยการแตกตาออกมาทั่วต้น และค่อยๆ โตทีละน้อยๆ พร้อมกับอากาศที่อุ่นขึ้นในแต่ละวัน แต่ว่าตาที่แตกออกมานั้นแทนที่จะเป็นใบอ่อน มันกลับกลายเป็นดอกสีขาว สีชมพูแทน จากนั้นก็จะเริ่มบานสะพรั่งไปทั่ว จากรั้วข้างบ้าน สองฟากฝั่งถนน สวนของปราสาท ริมฝั่งแม่น้ำ กระทั่งบนภูเขา จากทางใต้ของประเทศไล่ขึ้นไปสู่ทิศเหนือ ความงามที่บอบบางน่าทนุถนอมนี้จะอวดโฉมให้ได้ชมกันไม่นานนัก ราวหนึ่งสัปดาห์ก็จะร่วงหล่นปลิดปลิวไปตามสายลม สร้างความรู้สึกถึงความไม่จีรังยั่งยืนของชีวิต

ในทางพืชศาสตร์นั้น แบ่งซะกุระออกเป็น 6 สายพันธุ์ใหญ่ๆ คือยะมะสะกุระ (ヤマザクラ) มะเมะสะกุระ (マメザ クラ) โชอุจิสะกุระ (チョウジザクラ) มิยะมะสะกุระ (ミヤマ ザクラ) เอะโดะฮิงัน (エドヒガン) และกังฮิสะกุระ (カンヒザクラ) ในแต่ละสายพันธุ์ยังแบ่งออกได้อีก 10 พันธุ์ และมีพันธุ์ ที่เกิดจากการผสมข้ามสายพันธุ์อีกประมาณ 20 พันธุ์ นอก จากนี้ ยังมีการกลายพันธุ์อีกมากมาย คาดว่าในอนาคต อาจมีซะกุระประดับสวนราว 300 พันธุ์ก็เป็นได้

กล่าวกันว่า ซะกุระเป็นพืชที่มีอายุสั้น แต่นั่นหมายถึงซะกุระที่เป็นไม้ประดับตกแต่งสวนเท่านั้น ซะกุระที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ อย่างยะมะสะกุระ (ヤマザクラ) โอะฌิมะ สะกุระ (オオシマザクラ) หรือเอะโดะฮิงัน (エドヒガン) ที่มีลักษณะพิเศษคือกลีบดอกมีขนาดใหญ่และบานเรียงกันเต็มช่อ ดูสวยงามกว่าชนิดอื่นๆ สามารถพบเห็นได้ตามริมแม่น้ำหรือสวนสาธารณะนั้นมีอายุยืนยาว ที่จังหวัดยะมะนะฌิ มีต้นยะมะทะกะจินไดสะกุระ (山高神 ザクラ) ที่มีขนาดใหญ่มาก วัดขนาดลำต้นโดยรอบได้ 11 เมตร และมีอายุยืนนานมากว่า 1,000 ปีแล้ว

© ลิขสิทธิ์จากหนังสือ japan world mook series

อ่านต่อรายละเอียดมากมายในเล่มนี้

ป้ายกำกับ:,

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *